Đào tạo và huấn luyện đội ngũ lao động đạt chất lượng cao tại Hải Phòng

Thành phố cảng Hải Phòng đang trên đường phát triển và cố gắng hoàn thành các mục tiêu tuyển dụng việc làm cho khoảng hơn 53,000 người trong năm 2017. Gần 30% số lượng người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội, và trong đó có khoảng 25% người lao động đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp. Hiện nay, trình độ nhân lực có bằng cấp đạt mức 78% tuy nhiên trong số đó có đến khoảng hơn phân nửa (55%) thuộc diện lao động đào tạo tay nghề.

Những bước tiến khả quan

Các công ty tại Hải Phòng đã tạo công ăn việc làm cho khoảng 55,000 người vào năm 2016 (tăng gần 4% so với dự kiến), tỷ lệ nhân viên tham gia bảo hiểm xã hội, thất nghiệp tăng cao và mức lương trung bình trên đầu người vào mức khoảng 5,3 triệu đồng – ông Lê Khắc Nam – Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng phát biểu.

Hiện có 58 trường đào tạo nghề vẫn còn duy trì hoạt động với gần 49,000 sinh viên đang theo học. Ngoài ra, các trường đào tạo nghề và công ty vẫn đang trong quá trình hợp tác để đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng đúng nhu cầu thực tế và đạt chất lượng cao.

Hiện người lao động đã biết và hiểu rõ hơn về lợi ích của việc tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp nên tỷ lệ người lao động tham gia các loại bảo hiểm này cũng đã tăng cao đáng kể. Bên cạnh đó, các quy định về an toàn và vệ sinh cũng được nhà nước tuân thủ nghiêm ngặt.

Song song đó nhà nước và các công ty tại Hải Phòng cũng đã quan tâm hơn và đồng thời cũng kịp đưa ra những chính sách ưu đãi đối với gia đình của những người có công, giúp đỡ các gia đình trong diện nghèo, khó khăn. Đồng thời nhà nước cũng phối hợp với các trường học, cộng đồng thực hiện tốt các chính sách về quyền trẻ em, bắt và xử lý thích đáng những đối tượng tham gia các tệ nạn xã hội.

Vì việc hợp tác giữa các trường đại học, cao đẳng, dạy nghề hiện nay vẫn chưa thực sự chặt chẽ nên điều này dẫn đến chất lượng đào tạo chưa cao và khả năng làm việc thực tế vẫn còn yếu.

Hiện có 4 nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng chất lượng đào tạo kém bao gồm việc nhận thức và chủ động trong học tập của sinh viên chưa cao, các doanh nghiệp đang có xu hướng ngày càng tuyển dụng nhóm lao động phổ thông nhiều hơn, các giáo viên dạy nghề trình độ vẫn còn hạn chế, vốn được cấp để đầu tư vào trang thiết bị dạy và học có hạn.

Chú trọng hơn trong việc giảng dạy người lao động

Hiện Hải Phòng tuy dần dần có những bước phát triển và cải thiện về kinh tế tuy nhiên song song đó vẫn còn những rào cản khó khăn trong việc đào tạo lao động có chất lượng cao, và cơ sở hạ tầng còn kém. Điều đó đã ảnh hưởng phần nào đến cuộc sống người dân và quá trình phát triển đô thị.

Hải Phòng sẽ phải chú trọng hơn đến các chính sách bảo hiểm y tế và phúc lợi xã hội để tạo động lực thúc đẩy người lao động tham gia và chung tay phát triển nền kinh tế, đồng thời cũng tạo nguồn động lực thúc đẩy tăng trưởng mạnh vào năm 2017. Bên cạnh đó, việc giảng dạy kết hợp thực tiễn vô cùng quan trọng để đào tạo nên đội ngũ lao động đạt chất lượng cao.

Việc phân loại trình độ của học sinh tại các trường cấp 2, 3 sẽ giúp nhà trường dễ dàng nâng cao chất lượng dạy và học, tìm phương pháp giảng dạy thích hợp, đồng thời nhà nước có thể kiểm soát được số lượng trường học. Các trường cần lập ra các tiêu chuẩn cụ thể cho quá trình đào tạo với các loại tiêu chí được chia theo nước, khu vực và quốc tế nhằm đảm bảo hiệu quả trong việc quản lý người lao động.

Thiếu hụt nhân lực ngành kinh tế biển tại Hải Phòng.

Bài toán nguồn nhân lực trở nên phức tạp hơn khi nhà nước và các công ty chưa thể hài hòa để đáp ứng nguồn nhân lực có chất lượng cao và số lượng người lao động ổn định.

Các ngành đào tạo chưa cân đối

 Nhìn chung người lao động hiện nay có chất lượng đào tạo chưa cao, các kỹ năng chuyên môn còn kém, thiếu tính áp dụng thực tiễn, chưa thích nghi với môi trường làm việc nước ngoài, và khó thích nghi với các đợt khủng hoảng kinh tế. Các nhân lực tốt nghiệp trung cấp trở lên ở mức thấp và số người có chứng chỉ hành nghề chỉ đạt mức 82%.

Với số lượng nhân lực thực tế, Bí thư Huyện ủy Cát Hải Bùi Thanh Tùng cho biết tình hình hiện nay các nhân lực được đào tạo vẫn chưa đáp ứng điều kiện của xã hội và kinh tế tại các khu vực. Hiện có khoảng 21,000 người trong độ tuổi 18 – 55 tại Cát Hải duy chỉ 0.33% số đó đã học chuyên ngành nông, lâm, thủy sản và thú y, và 2.24% học khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ. Phần đông với gần 95% sinh viên được đào tạo các ngành khác như y tế, môi trường và dịch vụ. Sinh viên và nhân viên ngành thủy sản vẫn còn thiếu hụt nhiều với số lượng gần 40% đã được đi tu nghiệp, huấn luyện – ông Bùi Trọng Tuấn – Giám đốc Sở Nông nghiệp – Phát triển nông thôn cho biết. Đa số các nhân lực hiện giờ chỉ làm việc dựa vào đúc kết kinh nghiệm và sự chỉ dạy từ các thế hệ trước.

Mức độ quan trọng của số liệu dự báo và thống kê chính xác

Nhà nước muốn đạt hiệu quả trong đào tạo lao động và nhân sự cũng như đáp ứng số lượng chỉ tiêu, chúng ta cần gửi đầy đủ số liệu thống kê, thông số nhân lực ước tính hàng năm để Hải Phòng đào tạo và bồi dưỡng nhân lực làm việc cho thành phố và các khu vực lân cận. Để giải quyết tình trạng nhân lực trên, nhà nước cần đưa cho doanh nghiệp các số liệu thống kê chính xác về nhân lực ngành kinh tế biển nhằm tối đa hóa nguồn nhân lực và dự đoán rõ hơn về ảnh hưởng ngoại cảnh tác động lên kinh tế.

Từ 2011 đến 2020, số lượng người lao động cần cho nền kinh tế biển tại Hải Phòng vào khoảng 55,000 với 10,000 nhân viên có cấp bậc cao đảng và đại học, và 45,000 nhân viên tốt nghiệp trung cấp – ông Nguyễn Văn Phương – Giám đốc Sở Công Thương cho biết. Tại Hải Phòng nhà nước đã xây dựng và thành lập một số trung tâm phát triển, nghiên cứu về lĩnh vực kinh tế biển như Viện Tài nguyên và môi trường biển, Viện nghiên cứu hải sản, Viện Y học biển, Trường đại học Hàng hải Việt Nam, Trường đại học Hải Phòng. Nhà nước dựa vào các con số thống kê và nhu cầu người lao động từ các doanh nghiệp, Hải Phòng cần phối hợp với các công ty cùng hợp tác đào tạo nhân viên ở các lĩnh vực như điện, điện tử, tin học, cơ khí, tự động hóa…Các cơ quan nhà nước hỗ trợ bằng cách tài trợ chi phí cho việc giảng dạy và đào tạo đồng thời Bộ Tài chính cũng hỗ trợ các công ty hạch toàn chi phí huấn luyện và giảng dạy lao động vào giá sản phẩm. Để hỗ trợ và giải quyết tạm thời bài toán về nguồn nhân lực, nhà nước hỗ trợ kết nối với các khu vực lân cận để điều phối nhân lực bổ sung cho các hoạt động và dự án.

Tiến sĩ Nguyễn Khắc Bát, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Hải sản cho biết trường đại học nên cân nhắc và đưa đến quyết định sớm về việc khôi phục và tái đào tạo ngành thủy sản tại Đại học Hải Phòng. Điều này cũng cải thiện chất lượng đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với dự án nâng cấp tàu đánh cá và giúp Hải Phòng trở thành thành phố khai thác và đánh bắt cá lớn nhất nước.

 

Xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm dịch vụ logistics: Phát huy tiềm năng, lợi thế

Để phát huy các lợi thế của Hải phòng, nhà nước cần có chính sách quy hoạch và phát triển nơi đây trở thành đầu mối thương mại logistics.

Hiện nay, Hải Phòng có đầy đủ các ưu điểm để tham gia và phát triển ngành logistic trong và ngoài khu vực bởi tại đây có đến 9% tổng hàng hóa xuất nhập khẩu so với cả nước. Tuy nhiên, Hải Phòng chưa thể tiến xa trong ngành vì một số nhược điểm như chi phí dịch vụ cao, rắc rối về thủ tục, chất lượng còn kém. Vì vậy, nhà nước ta cần có đề án quy hoạch và phát triển Hải Phòng trở thành trung tâm logistics của miền Bắc.

Logistics là quá trình vận chuyển hàng hóa và sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ, đồng thời cũng cho thấy chất lượng trong việc trao đổi hàng hóa giữa các nước.

Dựa vào số liệu điều tra, hiện nay, có đến 250 doanh nghiệp logistics tại Hải Phòng, với khoảng 50 doanh nghiệp là thành viên tích cực hoạt động tại các Hiệp Hội logistics trong nước. Đồng thời, hiện nay, với vốn đầu tư lớn, các doanh nghiệp logistic nước ngoài (tầm 20 công ty) đang chiếm tỷ trọng khoảng 70-80% thị phần. Hầu hết các doanh nghiệp trong nước chỉ là nhà thầu phụ hoặc là các đại lý giao nhận, với số vốn điều lệ dưới 20 tỷ và đây là con số quá ít ỏi để có thể thành lập nên công ty quy mô lớn.

Tại Hải Phòng, nhân sự trong ngành logistic khá cao có tỷ trọng tầm 20% (170,000 nhân viên) nhân lực cùng ngành trong cả nước. Tuy nhiên, đội ngũ nhân viên chất lượng cao chỉ xấp xỉ mức 30%.

Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng vẫn còn nhiều thiếu sót chưa đáp ứng nhu cầu khách hàng, điều đó là một trong các nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng logistics. Ví dụ hệ thống kho bãi nhỏ làm hạn chế việc lưu thông vì dễ gây nên việc ùn tắc cũng như việc hạn chế về độ sâu luồng vào cảng. Bên cạnh đó, tuyến đường sắt tại đây cũng được cho là khá lạc hậu.

Với các dẫn chứng và nguyên nhân trên, ngành logistic tại Hải Phòng vẫn còn khá non trẻ và cần cải thiện thêm để tăng tính chuyên nghiệp và cạnh tranh.

Với tốc độ phát triển của thành phố như ngày nay, lượng hàng lưu thông tại cảng quốc tế vào khoảng 50 triệu tấn/năm. Hải Phòng sẽ được quy hoạch thành trung tâm logistic tại miền Bắc – ông Lê Đỗ Mười – Phó Viện trưởng Viện chiến lược và phát triển GTVT cho biết.

Với mô hình quy hoạch trung tâm logistics và các khu lân cận có vai trò cung ứng dịch vụ tại cảng biển và hậu cần trên các tuyến hành lang vận tải của thành phố. Vào 2020, Hải Phòng cho xây dựng và phát triển tại 5 vùng trọng điểm với khu quy hoạch giai đoạn 1 là 150ha, giai đoạn 2 vào năm 2025 sẽ được mở rộng thêm khoảng 100ha và giai đoạn 3 sẽ tăng thêm 45ha vào 2030.

Theo các báo cáo phân tích, nhu cầu lao động tại Hải Phòng vào năm 2020 là 270.000 nhân viên với 60% được đào tạo chuyên nghiệp và bài bản. Vì vậy, các doanh nghiệp mở rộng hoạt động hợp tác với các trường đại học và cao đẳng, trung tâm đào tạo để dễ dàng tìm kiếm nguồn lực trong tương lai.